Zes opeenvolgende wereldtitels in singles, 17 gouden medailles en een absoluut record dat vandaag de dag nog steeds geldt. In de jaren 50 was Angelica Adelstein-Rozeanu de onbetwiste koningin van tafeltennis. Maar het communistische regime schrapte haar uit de leerboeken, verbrandde haar foto’s en bestempelde haar als een “verraadster” alleen omdat ze joods was en koos in ballingschap. Een verhaal van glorie, ideologische haat en een onrecht dat meer dan een halve eeuw heeft geduurd.

(Redactie: Roemenië & Israël / Sport & Geschiedenis)

---

Als we denken aan de grote legendes van de Roemeense sport, vliegen onze gedachten onmiddellijk naar Nadia Comăneci, naar Simona Halep of naar Ilie Năstase. Het zijn namen die we herhalen met trots, nationale helden die de roem van Roemenië naar alle continenten brachten. Maar er is een kampioenee wier verhaal methodisch is gewist uit het collectieve geheugen, een vrouw die een wereldwijde sport domineerde met een ongeëvenaarde autoriteit. Haar naam is Angelica Rozeanu (née Adelstein).

Als we strikt naar de cijfers zouden kijken, is Angelica Rozeanu zonder twijfel de meest getitelde atleet in de geschiedenis van Roemenië. En toch hebben maar weinig Roemenen van haar gehoord. En degenen die het meestal hebben gehoord, kennen slechts een half verhaal.

Absolute koningin van tafeltennis

Geboren in 1921 in Boekarest, in een Joods gezin, begon Angelica per ongeluk met tafeltennis, als een informeel spelletje. Maar haar talent ontplofte snel. Tussen 1950 en 1955 won ze gedurende zes opeenvolgende jaren de wereldtitel in het vrouwenenkelspel. Een prestatie die geen enkele andere vrouw, voor of na haar, heeft bereikt. Zij behaalde in totaal 17 gouden medailles op de Wereldkampioenschappen, in enkelspel, dubbelspel en teams.

Zes jaar op rij waren de speeltafels in Boedapest, Wenen, Bombay, Boekarest, Londen en Utrecht getuige van absolute overheersing. Angelica versloeg niet alleen haar tegenstanders, maar vernietigde ze ook psychologisch. Hij had buitengewone intuïtie, anticipeerde elke beweging en sloeg de bal met chirurgische precisie. Korte tijd was Roemenië het centrum van het universum in het wereld tafeltennis, en de driekleurenvlag steeg op de hoogste trappen van internationale podia.

De schaduw van antisemitisme en vallen uit de genade

Maar achter de schittering van de medailles ging backstage opnieuw. Het communistische regime uit Boekarest, in volledige vestiging van de macht, keek met boze ogen naar het succes van een joodse sportvrouw. In de jaren vijftig was antisemitisme gemaskeerd onder partijrichtlijnen een politiek wapen geworden.

Hoewel Angelica Rozeanu het land glorie bracht, werd haar Joodse afkomst plotseling een probleem. De autoriteiten begonnen het te marginaliseren. De sportposities die ze bekleedde, werden beledigend in beslag genomen, ze werd gehinderd door training en ze werd onderworpen aan vernederende vergaderingen van “het controleren van het kaderbestand”. Het regime had helden nodig met een “schone” genealogische boom, en het paste niet in het patroon.

In 1960, na jaren van psychologische druk, intimidatie van de veiligheid en voortdurende vernedering, nam de Grand Champion een hartverscheurende beslissing. Hij emigreerde permanent naar Israël. Zij verliet het land dat ze beroemd had gemaakt, in de hoop daar de vrede en het respect te vinden dat hem thuis was ontzegd.

spons afvegen

De wraak van de Roemeense staat was plotseling. Haar vlucht werd gecategoriseerd als een landverraad. De beveiliging werd bevolen om het te vergeten. De naam van Angelica Rozeanu werd verwijderd uit alle ereborden. Haar foto’s werden geretoucheerd of weggegooid, en de sportboeken werden herschreven om elke verwijzing naar haar te elimineren. (En dit overkwam veel emigranten, zelfs na 1989)

Hele generaties Roemeense kinderen hebben geleerd om tafeltennis te spelen zonder te weten dat de grootste speler aller tijden hun medeburger was geweest. In een show van propagandakracht werd een levende legende omgevormd tot een geest, een niet-persoon. Terwijl de International Tafeltennisfederatie haar introduceerde met lof in de Hall of Fame, werd haar naam thuis een taboe.

een record dat nog steeds afgunst veroorzaakt

Er is een detail dat haar verhaal nog pijnlijker maakt. Het record van Angelica Rozeanu in 1955 duurt nog steeds vandaag. Zij is de laatste vrouw van buiten Azië die een wereldtitel won in tafeltennis. Al meer dan zeven decennia wordt de sport volledig gedomineerd door spelers uit China, Japan of Korea. Geen enkel ander land buiten dit Aziatische blok heeft deze prestatie bereikt.

Als deze prestatie tot een ander land had behoord, zou het op scholen zijn onderwezen, jaarlijks gevierd en als nationaal symbool worden gebruikt. In Roemenië werd ze in de vergetelheid achtergelaten, begraven onder lagen politieke propaganda.

late revalidatie

Angelica Adelstein-Rozeanu woonde de rest van haar leven in Israël, waar ze de jongere generaties bleef trainen en inspireren. Zij stierf in 2006, op 84-jarige leeftijd, zonder dat de Roemeense staat het tijdens zijn leven officieel had gerehabiliteerd.

Pas in de afgelopen jaren begon haar verhaal, dankzij liefhebbers van sportgeschiedenis en goede mensen, haar verhaal op te duiken. De Roemeense tafeltennisfederatie heeft geprobeerd de fouten uit het verleden op te lossen, en sommige wedstrijden en sportscholen dragen vandaag de dag haar naam. Maar het is laat. Voor een heel land blijft het een geest van een glorie die ik in de prullenbak gooide.

Conclusie

Het verhaal van Angelica Rozeanu is een moeilijke les over hoe fragiel geheugen en dankbaarheid zijn. Een totalitaire staat gaf er de voorkeur aan zijn eigen symbool van uitmuntendheid te vernietigen dan de waarde te erkennen van een man die hij als “buitenlands” beschouwde. Vandaag, als we zeggen “Roemenië’s Pride”, moeten we ons ook de vrouw herinneren die de hele wereld versloeg in tafeltennis, gewoon om te worden verslagen door de bureaucratische haat tegen degenen die ze later vertegenwoordigde. De echte kampioen is niet alleen degene die een trofee inslaat, maar ook degene die een natie de moed heeft om voor altijd aan te nemen.