De Belgische registers houden zorgverleners die in andere Europese landen hun beroepsrecht verloren niet tegen, terwijl het aantal buitenlandse artsen een record bereikt

België is steeds afhankelijker geworden van artsen die in het buitenland zijn opgeleid, maar het systeem dat moet controleren of zij beroepsmatig actief mogen zijn, kan die evolutie niet bijbenen. Vandaag werken er een recordaantal buitenlandse artsen in België, terwijl de controles versnipperd blijven. In de praktijk kan een specialist die in een ander Europees land wegens ernstige feiten uit het beroepsregister is geschrapt, in België patiënten blijven ontvangen.

Een internationale vergelijking van meer dan 2,5 miljoen namen van gezondheidsprofessionals, zowel met als zonder beroepsbevoegdheid, heeft een fundamenteel probleem blootgelegd. Verschillende artsen, tandartsen en psychotherapeuten die in andere Europese landen niet langer mogen werken, staan nog steeds vermeld in de Belgische registers van de Orde der Artsen, de federale gezondheidsautoriteit en de instelling die de ziekteverzekering beheert. In sommige gevallen kon worden aangetoond dat deze personen daadwerkelijk patiënten behandelen.

De feiten die in andere landen tot hun schrapping hebben geleid, zijn ernstig. Het gaat onder meer om seksueel geweld tegen patiënten, laakbare seksuele contacten, grootschalige fraude met socialezekerheidsgeld of gevaarlijke onbekwaamheid. Voor patiënten in België is het moeilijk om het verschil te zien tussen een gecontroleerde arts en iemand die uit de praktijk had moeten worden geweerd, zeker wanneer hun namen in officiële registers staan alsof alles in orde is.

Het probleem is niet alleen een gebrek aan bijkomende controles, maar ook de manier waarop Europese systemen informatie uitwisselen. Het waarschuwingsmechanisme van de interne markt, dat precies werd opgezet om lidstaten elkaars beroepsverboden te laten melden, wordt niet ten volle benut. De Orde der Artsen erkent dat ontvangen waarschuwingen niet systematisch worden gecontroleerd en dat haar lijst van erkende beroepsbeoefenaars niet automatisch met dit systeem wordt gesynchroniseerd. Met andere woorden: een verbod in het ene land kan in België zonder werkelijk gevolg blijven.

De reactie van de overheid gaat in de juiste richting, maar blijft voorlopig op het niveau van principes. De federale minister van Volksgezondheid stelt dat kwaliteitsvolle zorg en patiëntenbescherming vanzelfsprekend moeten zijn voor elke zorgverlener, ongeacht de nationaliteit. Hij erkent dat controlemechanismen en een duidelijk kader nodig zijn waarbinnen elke beroepsbeoefenaar mag en moet werken. De vraag is hoe snel dit wordt omgezet in een systeem dat een arts die elders geschrapt is automatisch kan blokkeren.

België hoeft de deur niet te sluiten voor buitenlandse artsen, maar moet precies weten wie het toelaat. Een onderling gekoppeld register, een automatische schorsingsprocedure zolang de situatie wordt opgehelderd en een systematische controle van Europese waarschuwingen zouden een minimum zijn. Tot die tijd hangt het vertrouwen van patiënten af van een systeem dat in sommige gevallen niet ziet wat het zou moeten zien.