Familie, herinneringen en een Muscel-traditie die ik na meer dan 50 jaar herontdekte

Redactioneel door Cristin Tomeci
The Weekend Magazine – een Tomeci-perspublicatie

Ik keerde terug naar Câmpulung Muscel om mijn familie weer te zien, niet om deel te nemen aan een feest. Mijn geboorteplaats was geen onbekende voor mij: ik had het in de loop der jaren bezocht. Maar meer dan 50 jaar had ik niet deelgenomen aan het Sumedru-vuur.

Ik kwam er toevallig tijdens mijn verblijf achter dat deze traditionele feest zou plaatsvinden. Ik besloot te gaan en was blij om te ontdekken dat de gewoonte behouden blijft en nog steeds zoveel mensen verzamelt. Het was een aangename verrassing, die een onverwachte ervaring aan het bezoek toevoegde en me de kans gaf om een traditie uit mijn jeugd te zien.

Het werd georganiseerd rond de orthodoxe kerk van Mărcuș, een prachtige buitenwijk van Câmpulung, maar ook op andere hoge heuvels in de buurt. We gingen erheen. Naast de strikt religieuze betekenis, verzamelden de lokale bevolking, families, vrienden en bezoekers zich. De sfeer was warm en natuurlijk, en de viering bewees dat een oude gewoonte een belangrijke plaats kan blijven innemen in het leven van een gemeenschap.

Toen ik naar het vuur keek, vroeg ik me af waar deze traditie vandaan komt en hoe het erin is geslaagd om zoveel generaties te kruisen.

Een oude traditie, tussen vuur, seizoenen en volksgeloof

het Sumedru-vuur, ook wel Sâmedru of Simedru genoemd, is een traditioneel gebruik dat vooral in Muntenia voorkomt, vooral in Muntenia, met een sterke aanwezigheid in Argeş en Muscel. Het is gekoppeld aan het feest van Saint Demetrius, op 26 oktober, en met het symbolische moment waarop de traditionele gemeenschappen het einde van de herfst markeerden en de nadering van de winter.

In de dorpswereld van weleer was de verandering van seizoenen niet alleen een kwestie van kalender. Het betekende het einde van een periode van landbouwwerk, de voorbereiding van huishoudens voor de kou en de voltooiing van een pastorale cyclus. Voor mensen die in nauwe verbinding met de natuur leefden, hadden deze momenten een praktisch en symbolisch belang.

Vuur nam een speciale plaats in in gemeenschapsrituelen. Vlammen, liederen en ontmoetingen werden geassocieerd met bescherming, zuivering en verbanning van het kwaad. In sommige interpretaties van de populaire traditie markeerde het vuur de scheiding van de oude cyclus van het jaar en de voorbereiding op de koude periode. Overtuigingen worden ook bewaard volgens welke jonge mensen over het vuur sprongen voor gezondheid en geluk (ik herinnerde me dat ik zo sprong toen ik een kind was), en de as en sintels waren gerelateerd aan de vruchtbaarheid van het land en de overvloed van het huishouden.

We kunnen voor al deze praktijken geen enkele oorsprong vaststellen, noch mogen we folklore-interpretaties verwarren met historisch bewijs. Het is echter duidelijk dat het Sumedru-vuur in de loop van de tijd elementen van het pastorale leven, agrarische kalender en volksgeloof heeft verzameld, bewaard en aangepast door lokale gemeenschappen.

Muscel, schapen en vuren die de bergen met elkaar verbonden

Om het belang van deze traditie in Muscel te begrijpen, moeten we terugkeren naar de wereld van herders, handelswegen en gemeenschappen die tussen de berg en de vlakte leefden.

Het Câmpulung-gebied, een stad die de eerste hoofdstad van Walachije was, was verbonden met eeuwenlange herders, de circulatie van mensen en goederen en de passes die Walachije en Transsylvanië met elkaar verbond. Het leven van mensen was afhankelijk van de seizoenen, de beweging van de kuddes en de informatie die van de ene vallei naar de andere kon gaan.

In het lokale geheugen is het verhaal van de brandende branden op de hoogten bewaard gebleven, zodat hun licht van de berg tot de berg, richting het Bran Pass-gebied, te zien is. Volgens deze traditie hadden de branden kunnen dienen als waarschuwingssignalen in tijden van gevaar, ook in het geval van Ottomaanse invallen uit de Donau.

Het is een krachtig beeld: mensen die, in een tijd zonder telefoons, radio’s of moderne communicatiemiddelen, vertrouwden op wat ze van een afstand konden zien. De directe verbinding tussen Sumedru’s brand en een georganiseerd middeleeuws militair alarmsysteem moet echter met de nodige voorzichtigheid worden bekeken, zonder historisch bewijs om het te bevestigen. We kunnen het verhaal houden als onderdeel van de lokale herinnering en traditie, zonder het als een bepaald feit te presenteren.

Het feit dat dergelijke verhalen in leven zijn gebleven, zegt iets over de manier waarop gemeenschappen hun geheugen overbrengen: door herhaalde gebaren, vieringen en verhalen die generaties met elkaar verbinden.

Câmpulung Muscel en een brief die de geschiedenis van de Roemeense taal invoerde

De geschiedenis van de stad wordt ook gedocumenteerd door een mijlpaal van nationaal belang.

In 1521 stuurde de koopman Neacşu Lupu uit Câmpulung een brief naar Johannes Benkner, de burgemeester van Brașov. Het document, opgesteld met het Cyrillische alfabet, waarschuwde hem voor de bewegingen van de Ottomaanse troepen ten zuiden van de Donau en voor de gevaren die Walachije en Transsylvanië zouden kunnen bedreigen.

bekend als De brief van Neacşu van Câmpulung, dit is het oudst bekende bewaarde document, geschreven in het Roemeens. De brief, ontdekt in de archieven van Braşov in 1894, blijft een essentieel oriëntatiepunt voor de geschiedenis van de Roemeense taal en cultuur.

We kunnen niet zeggen dat het document het bestaan van een systeem voor het signaleren van branden die verband houden met Sumedru’s brand bewijst. Hij laat ons echter zien dat Câmpulungul sinds de 16e eeuw verbonden was met een netwerk van commerciële relaties en inlichtingen, in een regio waar nieuws over gevaren en politieke veranderingen belangrijke gevolgen zou kunnen hebben.

Deze verbinding tussen gedocumenteerde geschiedenis en het geheugen dat door mensen wordt overgebracht, maakt Muscel-tradities des te interessanter. Ze behoren tot een gebied met een rijke geschiedenis, met oude wegen, uitwisselingen tussen gemeenschappen en een identiteit die door de eeuwen heen is gevormd.

een veranderde stad maar niet al zijn wortels verloren

De stad die ik terugvond is anders dan het veld dat we ons herinnerden. Ik merkte de evolutie van de stad op, van de auto’s en het uiterlijk van de straten tot de netheid en de organisatie van het evenement. Ik zeg niet dat alles perfect is of dat er geen dingen meer te verbeteren zijn, maar dat ik positieve veranderingen heb gezien die me aangenaam verrasten.

Als je weggaat van waar je bent geboren, blijft zijn beeld soms vast in de tijd. Je herinnert je de straten, de mensen en de sfeer van die tijd, zonder altijd te weten hoeveel dingen in de tussentijd zijn veranderd.

Een stad betekent niet alleen gebouwen, straten en monumenten. Het betekent ook de mensen die het bewonen, de verbindingen tussen hen en de gewoonten die hen redenen geven om elkaar te ontmoeten. Wanneer een traditie erin slaagt ze samen te brengen, wordt het meer dan een oud ritueel: het draagt bij aan het behouden van een levende gemeenschap.

Het vuur dat ons samenbrengt

Ik ben geen religieuze man en kijk niet naar het Sumedru-vuur vanuit het perspectief van een verplichting van geloof. Voor mij ligt de waarde ervan in de geschiedenis, in de populaire traditie en in de kracht om mensen te verzamelen die de rest van het jaar misschien niet veel mogelijkheden hebben om elkaar te ontmoeten.

Ik herontdekte een traditie die is blijven voortbestaan, een gemeenschap die nog steeds weet hoe ze zich moet verzamelen en een stad die is geëvolueerd zonder alle bezienswaardigheden uit het verleden op te geven.

Misschien is dit een van de belangrijke lessen van de vakantie: modernisering mag geen vergetelheid betekenen. We kunnen nieuwe auto’s, schonere straten en een andere levensstijl hebben dan de generaties voor ons, terwijl we de gewoonten behouden die ons verbinden met de plek waar we vandaan komen.

Sumedru’s Fire is niet alleen een brandende vlam op een oktoberavond. Het is een verhaal over seizoenen, herders en gemeenschappen, over het verleden van Muscel en over mensen die elkaar blijven ontmoeten rond een erfelijk symbool.

Voor mij is deze vakantie een kans geworden om de verbinding met mijn geboorteplaats te herontdekken en te zien dat, ondanks de onvermijdelijke veranderingen, sommige tradities hun plaats in het heden blijven vinden.

Soms zijn de mooiste verrassingen om te ontdekken dat de plaatsen en tradities die deel uitmaken van je geschiedenis blijven leven, evolueren en mensen samenbrengen.