In Aubervilliers, ten noorden van Parijs, heeft de Chinese gemeenschap dankzij werk en terughoudendheid een belangrijk economisch centrum opgebouwd, terwijl een deel van de Noord-Afrikaanse gemeenschap moeilijkheden ondervindt bij de economische integratie. Een documentaire van DW onderzocht de vaak onzichtbare spanningen tussen mensen die bedrijven hebben opgebouwd en mensen die het gevoel hebben achter te blijven.

(Redactie: Frankrijk / Samenleving en economie)

---

Op slechts tien kilometer van het centrum van Parijs ligt in de voorstad Aubervilliers een handelswereld met een eigen ritme. In de buurt van het kanaal Saint-Denis hebben meer dan 700 Chinese handelaren een groot groothandelscentrum voor kleding uitgebouwd, verspreid over 55.000 vierkante meter. De werkdag begint voor zonsopgang en eindigt na zonsondergang; goederen worden vaak met de hand verplaatst en inkomsten worden opnieuw in de ondernemingen geïnvesteerd.

In dezelfde straten en tussen dezelfde betonnen gebouwen woont een andere gemeenschap: mensen met een Noord-Afrikaanse achtergrond, met uiteenlopende en soms moeilijke ervaringen op het vlak van economische integratie. Een documentaire van de Duitse omroep DW plaatste deze realiteiten naast elkaar en onderzocht spanningen die al jaren bestaan.

Een economisch centrum opgebouwd door werk

De Chinese gemeenschap in Aubervilliers is niet van de ene dag op de andere ontstaan. Haar wortels gaan terug tot de jaren 1990, toen de eerste handelaars, velen afkomstig uit Wenzhou, kleine ateliers en magazijnen begonnen te openen. Ze maakten lange werkdagen, openden winkels, vervoerden goederen en leerden hoe de Franse administratie werkte.

Vandaag zijn de resultaten zichtbaar. Duizenden gezinnen van Chinese afkomst hebben woningen gekocht, hun bedrijven uitgebreid en mee een verwaarloosd industriegebied omgevormd tot een belangrijk handelscentrum. Velen werken discreet, richten zich op hun onderneming, investeren in hun gemeenschap en bouwen hun toekomst buiten de publieke belangstelling.

Een tweede gemeenschap, een andere realiteit

In hetzelfde gebied worden mensen met een Noord-Afrikaanse achtergrond met eigen uitdagingen geconfronteerd. Economische integratie verloopt soms trager en sommigen ervaren een sterk gevoel van uitsluiting. Volgens observaties die in de documentaire aan bod komen, kunnen sommige mensen die met deze moeilijkheden worstelen het succes van Chinese buren zien als een bedreiging in plaats van als een voorbeeld. Het gaat om een gerapporteerde perceptie, niet om een beschrijving van een van beide gemeenschappen als geheel.

Deze kijk kan worden gevoed door een simplistisch economisch idee: rijkdom wordt gezien als een vaste taart, een beperkte voorraad die verdeeld moet worden. Als een Chinese buur meer verdient, zou iemand anders automatisch verliezen. Wat soms buiten beeld blijft, zijn de dagelijkse inspanningen, de lange werkdagen, de genomen risico’s en de voortdurende herinvesteringen. Van buitenaf ziet men mogelijk alleen het resultaat: drukke winkels, gerenoveerde gebouwen en nieuwere auto’s.

Wanneer spanning omslaat in geweld

De spanningen die in verhalen over de wijk worden beschreven, blijven niet beperkt tot wrevel. Door de jaren heen zijn leden van de Chinese gemeenschap in Aubervilliers slachtoffer geworden van misdrijven, waaronder overvallen en straatgeweld tegen handelaars en hun families. In 2016 leidde de moord op Zhang Chaolin, een Chinese kleermaker die op straat werd aangevallen, tot grote protesten en nieuwe oproepen voor meer veiligheid.

De auteur van het bericht waarop dit artikel is gebaseerd, wijst op een verontrustende interpretatie: de voorkeur voor verdraagzaamheid en het vermijden van confrontaties, die aan sommige Chinese immigranten wordt toegeschreven, kan door daders worden opgevat als zwakte. Wat de motieven in individuele gevallen ook zijn, mensen die gewoon hun leven willen leiden, moeten veilig kunnen zijn.

Een ongemakkelijke spiegel voor de Franse samenleving

Het gaat niet alleen om twee gemeenschappen die niet met elkaar overweg kunnen. De kwestie roept ook de vraag op of het Franse integratiemodel iedereen gelijke kansen heeft geboden. Volgens het artikel is een deel van het zakelijke succes van de Chinese gemeenschap toe te schrijven aan sterke onderlinge steunnetwerken en een nadruk op werk en sparen, ondanks taalbarrières en beperkte contacten. Andere bewoners hebben mogelijk niet over vergelijkbare netwerken beschikt, terwijl het overheidsbeleid die kloof niet altijd heeft gedicht.

Zo kan een vicieuze cirkel ontstaan: frustratie voedt wrevel, die kan bijdragen aan geweld; geweld vergroot vervolgens de isolatie en angst. In het midden staan mensen die jarenlang hebben gewerkt aan een woning en een bestaan, maar uiteindelijk bang zijn om hun eigen straat op te gaan.

Conclusie

Aubervilliers wordt hier voorgesteld als een weerspiegeling van een Europa dat nog steeds moeite heeft om diversiteit en ongelijkheid te beheren. Het economische succes van de ene gemeenschap mag geen bedreiging vormen voor een andere. Wanneer werk en discipline eerder afgunst dan respect oproepen, gaat de vraag niet langer alleen over wie wat heeft opgebouwd, maar over de samenleving waarin we willen leven. In een wijk waar verschillende werelden dezelfde trottoirs delen, draait de echte uitdaging niet alleen om toegang tot middelen, maar ook om waardigheid en veiligheid voor iedereen.