
Van de telefoon op de spreker in de trein tot de agressie op internet: de beschaving wordt niet alleen gebouwd door wetten, maar door het respect dat we hebben voor anderen.
Redactioneel door Cristin Tomeci
The Weekend Magazine – een Tomeci-perspublicatie
Roemenen hebben een uitdrukking die we al vele jaren horen: “We willen een land als buiten!”. We gebruiken het als we het hebben over wegen, ziekenhuizen, scholen, administratie, schoonmaak, openbaar vervoer en levensstandaard. We kijken naar West-Europa en willen dezelfde voorwaarden, dezelfde diensten en dezelfde organisatie hebben.
Maar er is een vraag die we onszelf vaker moeten stellen: zijn we klaar om het gedrag van een beschaafde samenleving te hebben?
Een recent gepubliceerd artikel vestigt de aandacht op de sancties die nu ook in Roemenië kunnen worden toegepast op mensen die andere reizigers in het openbaar vervoer storen. De muziek waarnaar op hoog volume wordt geluisterd, de telefoontjes die op de luidspreker worden afgespeeld en de video’s die zonder koptelefoon worden bekeken, kunnen boetes opleveren, afhankelijk van het transportmiddel, de toepasselijke regelgeving en de concrete omstandigheden.
In het spoorvervoer bijvoorbeeld, voorziet de regelgeving in sancties voor het verstoren van de rust van andere passagiers. In het lokale openbaar vervoer in de regio Boekarest-ilfov zijn er ook regels met betrekking tot beschaafd gedrag en sancties voor de productie van wanorde in voertuigen. Niet elk telefoongesprek op de luidspreker betekent automatisch een misdrijf, en het simpele ongemak is niet genoeg om een boete toe te passen. Het concrete gedrag en de juridische framing van de akte doet ertoe.
Maar afgezien van de rechtsartikelen en de waarde van boetes, zou deze discussie ons naar een veel belangrijker onderwerp moeten leiden: respect voor de mensen om ons heen.
Je telefoon hoeft niet ieders probleem te worden
Laten we ons een treinreis voorstellen. Iemand praat met een opgeheven stem aan de telefoon, iemand anders kijkt naar een video zonder koptelefoon en een derde luistert naar muziek alsof ze in hun eigen woonkamer zijn. Om hen heen proberen tientallen mensen te lezen, werken, rusten of gewoon rustig reizen.
Waarom zouden deze mensen het lawaai moeten doorstaan dat wordt geproduceerd door iemand die gelooft dat de openbare ruimte van hen is?
Individuele vrijheid betekent niet het recht om anderen te storen. Het feit dat je een high-performance telefoon hebt, dat je een interessant gesprek hebt of dat je een bepaald nummer leuk vindt, geeft je niet het recht om van een bus, tram of trein een privéruimte te maken.
In België, waar ik al meer dan 30 jaar woon, ben ik vaak een andere cultuur van openbaar vervoer tegengekomen. Er zijn borden in de treinen die passagiers eraan herinneren de vrede te respecteren, helmen te gebruiken en rekening te houden met andere passagiers. In veel situaties is het niet nodig dat iemand ingrijpt. Mensen hebben geleerd dat bepaalde dingen gewoon niet gedaan worden.
Ik heb in de loop der jaren ook situaties gemerkt waarin sommige Roemeense reizigers heel luid spraken of naar muziek luisterden zonder koptelefoon. Ik zou deze persoonlijke observatie niet omzetten in een beschuldiging tegen alle Roemenen. Het zou oneerlijk zijn. Maar het is een voorbeeld dat ons zou moeten doen denken: als we in een ander land wonen, moeten we de normen van naast elkaar bestaan van de samenleving waarin we ons bevinden respecteren. En als we thuiskomen, moeten we dezelfde normen naleven.
Beschaving hoeft geen gedrag te zijn dat we alleen aannemen als we in het buitenland zijn.
Het zijn geen boetes die ons beschaafd maken, maar onderwijs
Het is goed dat Roemenië probeert de gedragsregels in het openbaar vervoer te verduidelijken en hulpmiddelen te bieden om echte overtredingen te bestraffen. Maar het zou een vergissing zijn om te denken dat het probleem alleen door boetes wordt opgelost.
Een boete kan op een bepaald moment ongepast gedrag stoppen. Onderwijs kan voorkomen dat het zich herhaalt.
Respect voor anderen begint in het gezin, gaat door op school en wordt gezien in elk dagelijks gebaar. De manier waarop we met een vreemde praten, de manier waarop we ons gedragen in een winkel, een wachtkamer, een bus of een trein. Het wordt gezien wanneer we het afval niet op de vloer gooien, wanneer we niet de plaatsen bezetten die bedoeld zijn voor mensen die ze nodig hebben, en als we begrijpen dat de openbare ruimte niet onze persoonlijke eigendommen is.
Er is geen wet nodig voor elk gebaar van gezond verstand. Een functionele samenleving kan niet worden opgebouwd door middel van een regulering die elk detail van menselijk gedrag vaststelt.
Wetten zijn nodig om ieders rechten en sanctiedelicten te beschermen. Maar de ware beschaving begint wanneer de mens een regel volgt, zelfs als er geen politieagent, controller of bewakingscamera in de buurt is.
Roemenië moet niet alleen aansluiten bij de regels van Europa, maar ook met zijn burgercultuur
Te vaak, als we het over Europa hebben, denken we alleen aan Europees geld, snelwegen, salarissen en investeringen. We willen de levensstandaard hebben in België, Nederland, Duitsland of de Scandinavische landen. Maar we vergeten dat achter een goed georganiseerde samenleving ook een cultuur van individuele verantwoordelijkheid schuilt.
U kunt geen hoogwaardige openbare diensten vragen als u de openbare ruimte niet respecteert. Je kunt geen beschaafd vervoer claimen als je er zelf aan bijdraagt om er een plek van te maken waar niemand zich meer op zijn gemak voelt. Je kunt niet om respect vragen aan de instellingen als je niet bereid bent om het aan de mensen om je heen te geven.
Dus als Roemenië duidelijkere regels introduceert voor het gedrag van passagiers, moeten we deze verandering niet zien als een absurde beperking van persoonlijke vrijheid. Het is eerder een stap in de richting van normaliteit, op voorwaarde dat de regels correct, proportioneel en zonder misbruik worden toegepast.
Laten we de vrijheid niet verwarren met het gebrek aan grenzen. Mijn vrijheid stopt waar het recht van de ander om rustig te reizen begint.
Zelfde minachting, alleen op internet
Maar er is nog een ander probleem, misschien zelfs ernstiger, dat de ontwikkeling van de moderne samenleving vergezelt: gedrag in de online omgeving.
In het echte leven hebben mensen geleerd, althans voor het grootste deel, dat ze toch niets kunnen zeggen, en tegen iedereen, zonder gevolgen. In de digitale omgeving lijken dingen soms decennia geleden terug te zijn gekomen.
Onder de bescherming van anonimiteit kunnen sommige gebruikers het zich veroorloven om te beledigen, te bedreigen, te vernederen en valse informatie te verspreiden. Ze verschuilen zich achter niet-geïdentificeerde profielen, niet-bestaande foto’s of uitgevonden namen, en ik denk dat ze op deze manier vrijgesteld zijn van elke verantwoordelijkheid.
Maar anonimiteit is geen excuus voor gebrek aan onderwijs. Het internet is geen territorium waar de regels van sociaal naast elkaar bestaan. Achter elke opmerking zit een echt persoon, en woorden kunnen pijn doen, reputaties vernietigen en concrete gevolgen hebben.
Er is geen moreel verschil tussen degene die anderen dwingt om naar zijn telefoongesprek in een trein te luisteren en degene die een online platform gebruikt om mensen verbaal aan te vallen. In beide gevallen is het probleem hetzelfde: het onvermogen om te begrijpen dat persoonlijke vrijheid gepaard gaat met verantwoordelijkheid jegens anderen.
Het is tijd om te begrijpen dat regels voor gezond verstand niet opschorten wanneer we de telefoon openen of naar internet gaan.
Willen we een land zoals buiten? Laten we beginnen met onszelf!
Het is niet genoeg om politici, administratie, politie of staatsinstellingen te bekritiseren. Natuurlijk moeten ze goed functioneren en hun verantwoordelijkheden vervullen. Maar een samenleving kan niet meer beschaafd zijn dan het collectieve gedrag van de mensen die het vormen.
We kunnen snelwegen bouwen, moderne treinen kopen, luchthavens moderniseren en in scholen investeren. We kunnen Europese wetten aannemen en sancties invoeren voor gedrag dat de gemeenschap verontrust. Maar dit alles zal beperkte effecten hebben als we de mentaliteit ook niet veranderen.
Roemenië zou zich niet moeten schamen voor het introduceren van co-existentieregels die al lang bestaan in andere Europese staten. Integendeel, het zou ze moeten beschouwen als een natuurlijk stadium van de rijping van de samenleving.
We hoeven niet te wachten tot iemand onze aandacht trekt om de koptelefoon in de trein te gebruiken. Niemand hoeft ons te dreigen met een boete om langzamer te spreken in een bus. Er zou geen bewakingscamera moeten zijn, dus we gooien geen afval op straat. En we hoeven onze identiteit niet op internet te verbergen om ons in staat te stellen respectloos te zijn.
Een land als buiten is niet alleen gebouwd met Europese geld- en infrastructuurprojecten. Het is ook gebouwd door mensen die weten hoe ze de ruimte, vrede, waardigheid en vrijheid van anderen moeten respecteren.
Misschien begint de echte verandering die Roemenië nodig heeft niet in een ministerie, in een parlement of in een overheidskantoor. Het begint in ieder van ons, wanneer we begrijpen dat we niet alleen zijn in deze samenleving.
En als we echt een land als buiten willen, is de eerste stap om te leren zich te gedragen zoals in een beschaafde samenleving.







Leave a Reply